السيد الطباطبائي
98
نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى )
است : خداوند عالم است يعنى به ساحت متعال او جهل راه ندارد « 1 » . خداوند قادر است ، يعنى به ساحت مقدس او عجز راه ندارد . و همچنين . . . . 2 - مقايس « برترى علما بر ديگران » با « برترى خداوند نسبت به ديگر اشياء » . مراد علامه طباطبائى ( ره ) اين است : اگر مقايسه را در اين مورد دوم با تكلّف و مسامحه توجيه كنيم ، در مورد اول هيچ توجيهى به جائى نمى رسد . ولذا در قرآن تعبيراتى از قبيل : الله اكبر من كلّ شيئ ، الله افضل من كل شيئ ، اقدر من كلّ شيئ و . . . نيامده است . و نيز خداوند متعال با هيچ چيز ديگر مقايسه نشده است . تبصره : در آيه 59 سوره نمل ، مى فرمايد : « آللَّهُ خَيْرٌ أَمَّا يُشْرِكُونَ » : خداوند سزاوار است يا آن چه شريك قرار مى دهند ؟ - ؟ در چند آيه بعدى باز لفظ « امّن » تكرار شده . نه ذات خداوند متعال با بُت ها مقايسه شده و نه مقايس صفاتى در ميان است . بل مى فرمايد : براى عبادت و بندگى ، خداوند سزاوار است يا بت ها ؟ - ؟ پرستش خداوند بهتر است يا پرستش بت ها ؟ - ؟ پرستش خداوند ، حق است يا پرستش بت ها ؟ - ؟ دو نوع پرستش با همديگر مقايسه مى شوند كه هر دو فعل انسان هستند . و آن روى سكّ سخن : آيا مقام الوهيت و معبوديت ، سزاوار خداوند است يا سزاوار بت ها ؟ - ؟ كه سلب مقام الوهيت و معبوديت از بت ها است ، نه مقايسه دو مقام يا دو صفت . علامه طباطبائى ( ره ) از محى الدين متنفّر است : حساسيتى كه علامه در اين كلامش نسبت به تشبيه نشان مىدهد ، نظر او را دربار افرادى مانند محى الدين كه نه تنها به تشبيه
--> ( 1 ) - كافى ، ج 1 ص 114 تا 118 ، باب « حدوث الاسماء » و باب « معانى الاسماء و اشتقاقها » به ويژه حديث شماره 7 همين باب اخير .